راهبردهای شناختی در یادگیری

راهبردهای شناختی در یادگیری

اثربخشی محیط یادگیری نمایش خلاق بر توجه: مطالعه‌ای مبتنی بر نظریه یادگیری مشاهده‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناس ارشد رشته تکنولوژی آموزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
10.22084/j.psychogy.2026.31471.2828
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر برسی تاثیر محیط یادگیری نمایش خلاق مبتنی بر نظریه‌ی یادگیری مشاهده‌ای بر تمرکز دانش‌آموزان پایه‌ی ششم ابتدایی شهرستان قروه در سال تحصیلی 1403-1404 بود.
روش: پژوهش حاضر از منظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت داده‌ها جزء تحقیقات کمی و شبه‌‌آزمایشی می‌باشد که با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون، همراه با گروه کنترل انجام شده است. جامعه‌ آماری‌ این‌ پژوهش‌ شامل‌ کلیه‌ دانش‌آموزان پسر پایه ششم مدرسه ابتدایی شهر قروه، که‌ در سال تحصیلی‌ 1403-1404 مشغول به‌ تحصیل‌ بودند. در این پژوهش، ۴۵ دانش‌آموز با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و به‌ روش تصادفی ساده در سه گروه ۱۵ نفری قرار گرفتند. جهت تجزیه و تحلیل داده از روش های آمار توصیفی و آمار استنباطی به وسیله‌ی نرم‌افزار 27Spss استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج حاصل نشان داد که محیط یادگیری نمایش خلاق مرسوم و محیط محیط یادگیری نمایش خلاق متنی بر نظریه‌ی یادگیری مشاهده‌ای بر تمرکز تاثیر معناداری دارند. همچنین تاثیر محیط یادگیری نمایش خلاق مبتنی بر نظریه‌ی یادگیری مشاهده‌ای نسبت به محیط یادگیری نمایش خلاق مرسوم معنادار است.
نتیجه‌گیری: با به‌کارگیری صحیح محیط یادگیری نمایش خلاق مبتنی بر نظریه‌ی یادگیری مشاهده‌ای، می‌توان در حوزه‌های آموزش رسمی و غیررسمی، بستری مؤثر جهت ارتقای تمرکز دانش‌آموزان ایجاد کرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The effectiveness of creative drama learning environment on attention: A study based on observational learning theory

نویسندگان English

Ali Moazzami 1
Hossein Moradimokhles 2
1 Master's student of educational technology, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Associate Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
چکیده English

Objective: The aim of this research was to investigate the effect of a creative drama learning environment based on observational learning theory on the concentration of sixth-grade elementary school students in Qorveh City in the 1403-1404 academic year.
Methods: The present research is an applied study in terms of its purpose and the nature of the data, and is a quantitative and quasi-experimental study that was conducted with a pre-test-post-test design, along with a control group. The statistical population of this study included all sixth-grade male students of the elementary school in Qorveh City, who were studying in the academic year 1403-1404. In this research, 45 students were selected by convenience sampling and were randomly assigned to three groups of 15. Descriptive and inferential statistics were used to analyze the data using SPSS 27 software.
Results: The results of data analysis showed that the traditional creative drama learning environment and the textual creative drama learning environment based on observational learning theory have a significant effect on concentration. Also, the effect of the creative drama learning environment based on observational learning theory is significant compared to the traditional creative drama learning environment on concentration.
Conclusions: By properly utilizing the creative drama learning environment based on observational learning theory, an effective platform can be created to improve students' concentration in formal and informal education.

کلیدواژه‌ها English

Concentration
Learning Environment
Creative Drama
Observational Learning Theory
حکاک، سیده منصوره، فتحی آشتیانی، علی و فراهانی، حجت‌الله. (1400). بررسی اعتبار و روایی نسخه فارسی پرسشنامه سبک توجه. فصلنامه روانشناسی شناختی، 9(4)، 121-106.
رهبر کرباسدهی، فاطمه، ابوالقاسمی، عباس و رهبر کرباسدهی، ابراهیم. (۱۳۹۷). تأثیر آموزش مهارت‌های اجتماعی- هیجانی بر باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خودتنظیمی دانش‌آموزان مبتلا به اختلال یادگیری خاص. راهبردهای شناختی در یادگیری، ۶(۱۰)، ۳۹-۵۵. https://doi.org/10.22084/j.psychogy.2017.13048.1544
شریفی، علی، رحیمی، مرضیه و خیاطی، قاسم. (۱۴۰۴). بررسی اثربخشی بازی‌های فیزیکی فعال طراحی‌شده بر پایه مهارت‌های شناختی بر عملکرد توجه و بازداری پاسخ کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی. راهبردهای شناختی در یادگیری، ۱۳(۲۴)، ۱۱۵-۱۳۱. https://doi.org/10.22084/j.psychogy.2024.29560.2710
شریفی، علی، رحیمی، مرضیه و رفیع‌خواه، محسن. (1403). تاثیر بازی‌های ورزشی طراحی شده بر پایه مهارت‌های شناختی بر توجه و بازداری پاسخ کودکان مبتلا به نارساخوانی. ناتوانی‌های یادگیری، 14(2)، 24-12. https://doi.org/10.22098/jld.2025.15773.2193
صادقی، سمیه و قاسمی گوربندی، بتول. (1399). بررسی اثربخشی استفاده از روش‌های قصه‌گویی بر افزایش دامنه لغات گفتاری دانش‌آموزان دختر پایه چهارم ابتدایی ناحیه یک سال 99-98. پژوهشنامه اورمزد، 50(2)، 238-231.
 علوی لنگرودی، سید کاظم و رجایی، افسانه. (۱۳۹۵). تأثیر برنامه‌ی درسی قصه‌گویی و نمایش خلاق بر خلاقیت و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دختر پایه پنجم ابتدایی در دروس انشا و هنر. فصلنامه پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، ۱۳(۵۱)، ۱۲۹-۱۱۸.
قاسم‌تبار، سیدنبی‌الله، الهویردیانی، خلیل، حاجی‌تبار، محسن، محمدجانی، هیوا و خسروی، فرزاد. (۱۳۹۱). تأثیر نمایش خلاق بر تحول اجتماعی کودکان پیش‌دبستانی. نشریه روانشناسی تحولی: روانشناسان ایرانی، ۸(۳۲)، ۴۱۳-۴۰۵.
قاسم‌زادگان جهرمی، حمید، بنی‌اردلان، اسماعیل و محمودی بختیاری، بهروز. (۱۴۰۳). نقش هنردرمانی در توسعه مهارت و بهبود نگرش خلاق کودکان کم‌توان ذهنی آموزش‌پذیر با تأکید بر نمایش خلاق. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، ۱۳(۲)، ۱۱۸-۱۰۳. https://doi.org/10.48310/pma.2024.3657
قنبرزهی، مهرانگیز، کرد، سراج، قنبرزهی، مهرنگار و کرد، ساجده. (۱۴۰۲). کلاس درس ذهن‌آگاه: پرورش توجه و تمرکز دانش‌آموزان. مجله پیشرفت‌ها در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، ۶(۶۲)، ۴۴۳-۴۲۷.
مامی، شهرام و امیریان، کامران. (1395). تاثیر نمایش خلاق بر سازگاری اجتماعی، قضاوت اخلاقی و خلاقیت دانش‌آموزان. نشریه آموزش و ارزشیابی، 9(36)، 91-75.
مرادی مخلص، حسین و درویش، مهین. (1400). مقایسه اثربخشی روش‌های نمایش خلاق و بازی نمایشی بر نگرش اجتماعی و توانایی معنوی. نشریه جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، 13(1)، 178-159.
مرادی مخلص، حسین، امینی، رحمت، حیدری، جمشید و رشیدی، صادق. (1394). طراحی بعد عاطفی-اجتماعی محیط‌های یادگیری سازنده‌گرای اجتماعی منطبق با مؤلفه‌های نمایش خلاق. نشریه تئاتر، 2(60)، 39.
میرزایی، پروین و قمری، سوگل. (1399). اثربخشی بازی گروهی، قصه‌گویی و نمایش خلاق بر کاهش اضطراب دانش‌آموزان پسر مقطع ابتدایی شهر تهران. نشریه پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 8(2)، 78-69.
Bandura, A., & Walters, R. H. (1977). Social learning theory (Vol. 1, pp. 33-52). Englewood Cliffs, NJ: Prentice-hall.
O'connell, P. A. U. L., Pepler, D., & Craig, W. (1999). Peer involvement in bullying: Insights and challenges for intervention. Journal of adolescence, 22(4), 437-452.
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
Canpolat, M., Sekvan, K. U. Z. U., Yildirim, B., & Canpolat, S. (2015). Active listening strategies of academically successful university students. Eurasian Journal of Educational Research, 15(60), 163-180. https://doi.org/10.14689/ejer.2015.60.10
Cer, E. (2017). The effects of creative drama on developing primary school pupils’ writing skills. Education and Science, 42(190), 379-400.https://doi.org/10.15390/EB.2017.7015
Çetingoz, D., & Canturk Gunhan, B. (2012). The effects of creative drama activities on social skills acquisition of children aged six. Faculty of education Journal, 41(2), 54-66.
Ceylan, R., & Gök Çolak, F. (2019). The effect of drama activities on the life skills of five-year-old children. International Education Studies, 12(8), 46-58. https://doi.org/10.5539/ies.v12n8p46
Freeman, G. D., Sullivan, K., & Fulton, C. R. (2003). Effects of creative drama on self-concept, social skills, and problem behavior. The Journal of Educational Research, 96(3), 131-138. https://doi.org/10.1080/00220670309598801
Groenendijk, T., Janssen, T., Rijlaarsdam, G., & van den Bergh, H. (2013). The effect of observational learning on students’ performance, processes, and motivation in two creative domains. British Journal of Educational Psychology, 83(1), 3-28. https://doi.org/10.1111/j.2044-8279.2011.02052.x
Iba, T., Ichikawa, C., Sakamoto, M., & Yamazaki, T. (2011, October). Pedagogical patterns for creative learning. In Proceedings of the 18th conference on pattern languages of programs (pp. 1-6). https://doi.org/10.1145/2578903.2579165
Irugalbandara, A. I. (2023). Fostering creative thinking through drama education: teacher perspectives. Muallim Journal of Social Sciences and Humanities, 60-77. https://doi.org/10.33306/mjssh/254
Jindal-Snape, D., Vettraino, E., Lowson, A., & McDuff, W. (2011). Using creative drama to facilitate primary-secondary transition. Education 3-13, 39(4), 383-394. https://doi.org/10.1080/03004271003727531
Kadan, Ö. F. (2021). The effects of creative drama on achievement and motivation levels of the 7th graders in english language classes. Participatory Educational Research, 8(3), 88-104. https://doi.org/10.17275/per.21.55.8.3
Kırmızı, F. S. (2015). The effect of creative drama and creative writing activities on creative writing achievement. Education and Science, 40(181), 93-115.
Parr, T., Pezzulo, G., & Friston, K. (2025). Beyond Markov: Transformers, memory, and attention. Cognitive Neuroscience, 1-19. https://doi.org/10.1080/17588928.2025.2484485
Pat, Ö. Ö., & Yılmaz, M. (2021). Impact of creative drama method on students’ speaking skills. Journal of Theoretical Educational Science, 14(2), 223-245. https://doi.org/10.30831/akukeg.740277
Pekdemir, Z., & Koksal Akyol, A. Y. S. E. L. (2015). Examination of the effect of drama education on multiple intelligence domains of children attending to 5th grade. Egitim ve Bilim, 40(182). https://doi.org/10.15390/EB.2015.4823
Peng, X. (2023). University mixed teaching modes: Personalized online and offline integration. Advances in Educational Technology and Psychology, 7(9), 134-140. https://doi.org/10.23977/aetp.2023.070920
Posner, M. I., & Snyder, C. R. (2024). Attention and cognitive control 1. In Information processing and cognition (pp. 55-85). Routledge.
Pourjamshidi, M., Heidari, J., & Zangeneh, H. (2016). The effect of integrating the Zeigarnik principle into creative drama on memorization and cognitive reconstruction of concepts in the “Hedyehaye Asemani” textbook. Journal of Innovation and Creativity in Human Science, 6(22), 101–120.
Seven, M. A. (2021). Effects of Drama Method on the Decision-Making Skills of Primary School Students. Education Quarterly Reviews, 4, 47-57. https://doi.org/10.31014/aior.1993.04.02.226
Sharma, C. (2016). Facilitating learning through creative drama in primary classrooms: A reflexive account. In Qualitative Research on Illness, Wellbeing and Self-Growth (pp. 277-295). Routledge India.
Ulubey, O., & Toraman, C. 2015. The effect of creative drama on students' academic achievement: A meta-analysis study. Journal of Mustafa Kemal University the Institute of Social Sciences, 12(32), 195-220.
Van Calster, L., D'Argembeau, A., & Majerus, S. (2018). Measuring individual differences in internal versus external attention: The attentional style questionnaire. Personality and Individual Differences, 128, 25-32. https://doi.org/10.1016/j.paid.2018.02.014
دوره 14، شماره 26 - شماره پیاپی 26
بهار و تابستان 1405
مرداد 1405