راهبردهای شناختی در یادگیری

راهبردهای شناختی در یادگیری

اثربخشی الگوی پاسخ به مداخله در عملکرد خواندن و کارکردهای اجرایی دانش­آموزان دچار اختلال خواندن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سمانه تاجیک خاوه 1
الهام حکیمی راد 2
امید شکری 2
1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد رشته روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22084/j.psychogy.2026.31375.2819
چکیده
هدف: پژوهش حاضر باهدف تعیین اثربخشی الگوی پاسخ به مداخله در عملکرد خواندن و کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان با اختلال خواندن انجام شد.
روش: این پژوهش از نوع شبه­آزمایشی با پیش­آزمون - پس­آزمون با گروه گواه و با استفاده از تحلیل واریانس عاملی مختلط ساده است. جامعه آماری، تمامی دانش‌آموزانی را شامل می­شد که در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ به مرکز اختلال یادگیری شهرستان ورامین ارجاع داده شده بودند. تعداد ۳۰ دانش‌آموز به‌صورت در دسترس به‌عنوان نمونه انتخاب شدند و در دو گروه ۱۵ نفره (آزمایش و گواه) قرار گرفتند. سپس به افراد گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه و هر هفته سه جلسه برنامه مبتنی بر الگوی پاسخ به مداخله (امین‌آبادی و همکاران، 1401) ارائه شد. در این زمان افراد گروه گواه هیچ‌گونه مداخله‌ای دریافت نکردند. از آزمون نارساخوانی (مرادی و کرمی‌نوری، ۱۳۸۱) و کارکردهای اجرایی بریف (جیویا، ایسکویث، گای و کنورثی، ۲۰۰۰) برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده شد. داده ها با استفاده از نسخه 27 نرم‌افزار SPSS تحلیل شد.
یافته‌ها: یافته‌های حاصل از تحلیل داده‌ها نشان داد که الگوی پاسخ به مداخله تأثیر معناداری بر کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان دارای اختلال خواندن دارد (05/0>P). این کارکردها شامل بازداری، انتقال توجه، کنترل هیجانی، آغازگری، حافظه کاری، برنامه‌ریزی، سازماندهی مواد و پایش (کنترل) می‌باشد. همچنین نتایج حاکی از آن است که الگوی پاسخ به مداخله بر عملکرد خواندن این دانش‌آموزان نیز تأثیر معناداری دارد (05/0>P) که مؤلفه‌هایی مانند خواندن کلمات، زنجیره کلمات، قافیه، نامیدن تصاویر، درک متن، درک کلمات، حذف آوا، خواندن ناکلمات، نشانه حروف و نشانه مقوله را در بر می‌گیرد.
نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش مؤید آن است که به‌کارگیری الگوی پاسخ به مداخله می‌تواند به‌عنوان رویکردی اثربخش در ارتقای عملکرد خواندن و کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان با اختلال خواندن مورد استفاده قرار گیرد؛ لذا برنامه الگوی پاسخ به مداخله جهت بهبود نارساخوانی و کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان با اختلال خواندن می‌تواند مورداستفاده درمانگران، معلمان و متخصصان آموزشی قرار بگیرد.
کلیدواژه‌ها
اختلال خواندن
پاسخ به مداخله
عملکرد خواندن
کارکردهای اجرایی
نارساخوانی
موضوعات

عنوان مقاله English

Effectiveness of Response to Intervention Model in Reading Performance and Executive Functions of Students with Dyslexia

نویسندگان English

Samaneh Tajik Khaveh 1
Elham Hakimi rad 2
Omid Shokri 2
1 M.Sc. Student in Educational Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Psychology Department, Faculty of Education and psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده English

Objective: The Present Study Aimed to Determine the Effectiveness of the Response to Intervention (RTI) Model on Reading Performance and Executive Functions in Students with Reading Disorders.
Methods: This Study Employed a Quasi-Experimental Pretest-Posttest Design with a Control Group and Utilized a Simple Mixed Factorial Analysis of Variance. The Statistical Population Included All Students Referred to the Learning Disabilities Center of Varamin During the 2023–2024 Academic Year. A Total of 30 Students Were Selected Through Convenience Sampling and Assigned to Two Groups: an Experimental Group (n = 15) and a Control Group (n = 15). The Experimental Group Received an RTI-Based Intervention Program (Aminabadi et al., 2022) Over 12 Sessions, With Three Sessions per Week, While the Control Group Received No Intervention During This Period. Data Were Collected Using the Reading Disability Test (Moradi & Karami-Nouri, 2002) and the Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF; Gioia, Isquith, Guy, & Kenworthy, 2000). Data Were Analyzed Using SPSS Version 27.
Results: The Results of the Data Analysis Indicated That the RTI Model Had a Statistically Significant Effect on the Executive Functions of Students with Reading Disorders (p < 0.05). These Executive Functions Included Inhibition, Shifting, Emotional Control, Initiation, Working Memory, Planning, Organization of Materials, and Monitoring. Additionally, the Findings Showed That the RTI Model Had a Statistically Significant Effect on Students’ Reading Performance (p < 0.05), Encompassing Components Such as Word Reading, Word Chains, Rhyming, Picture Naming, Reading Comprehension, Word Comprehension, Phoneme Deletion, Nonword Reading, Letter Signs, and Category Signs.
Conclusions: The Findings of the Present Study Support the Effectiveness of the Response to Intervention Model as an Effective Approach for Enhancing Reading Performance and Executive Functions in Students With Reading Disorder. Therefore, the RTI-Based Program Can Be Utilized by Therapists, Teachers, and Educational Specialists to Improve Dyslexia and Executive Functioning in Students With Reading Disorder.

کلیدواژه‌ها English

Dyslexia
Response to Intervention
Reading Performance
Executive Function
ارجمندنیا, علی اکبر , قاسم زاده, سوگند , شفیعی, الهام و مصباحی پور, نیره . (1400). بررسی تأثیر مداخله حافظه فعال کلامی بر عملکرد حافظه فعال هیجانی دانش‌آموزان با اختلال خواندن. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 13(1)، 163-180. https://doi.org/10.22099/jsli.2021.6318
دریکوند، م.، شهنی ییلاق، م.، و حاجی یخچالی، ع. (۱۴۰۲). اثربخشی بازی توان‌بخشی شناختی آرام بر بهبود کارکردهای اجرایی و مهارت‌های خواندن دانش‌آموزان نارساخوان. راهبردهای شناختی در یادگیری، ۱۱(۲۰)، ۱–۲۴.       https://doi.org/10.22084/j.psychogy.2022.26400.2476
رنجبر، ج.، باقریان، ش.، و رنجبر، م. ج. (۱۴۰۱). اثربخشی آموزش کارکردهای اجرایی مغز بر حافظه کاری دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ریاضی. روان‌درمانی کودک و نوجوان، ۱(۱)، ۴۳–۵۳.  
https://doi.org/10.22098/rcap.2022.2081
فتحی، د.، فرامرزی، س.، افتخار صعادی، ز.، نادری، ف.، و زرگر، ی. (۱۴۰۰). اثربخشی مداخله هدفمند خواندن مبتنی بر پاسخ به مداخله بر نگرش تحصیلی دانش‌آموزان نارساخوان پایه سوم ابتدایی. مجله علمی پژوهان، ۲۰(۱)، ۷۹–۸۶.
عباسی,سارا , بهجتی اردکانی,فاطمه و منصوری,سیروس . (1402). اثربخشی توانمندسازی شناختی بر حافظه کاری کلامی و دیداری-فضایی دانش‌آموزان دارای اختلال خواندن دوره دوم ابتدایی. راهبردهای شناختی در یادگیری، 11(20)، 25-46.
https://doi.org/10.22084/j.psychogy.2022.25881.2439
مرادی، ع.، حسینی، م.، کرمی‌نوری، ر.، حسنی، ج.، و پرهون، ه. (۱۳۹۵). پایایی و روایی آزمون خواندن و نارساخوانی (نما). تازه‌های علوم شناختی، ۱۸(۱)، ۲۲–۳۴.
مطهری صدر، س.، بختیارپور، س.، رمضانی، ا.، و عسگری، پ. (۱۴۰۱). اثربخشی روش دیداری-حرکتی کپارت بر بهبود مهارت خواندن دانش‌آموزان با مشکل خواندن. فصلنامه کودکان استثنایی، ۲۲(۴)، ۷۹–۹۰.          
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.16826612.1401.22.4.8.9
Davidson, J. L. (2023). An analysis of the effects of early and late dyslexia intervention on male and female fifth grade students’ reading scores [Doctoral dissertation, Tarleton State University]. ProQuest Dissertations Publishing.
Dahl-Leonard, K., Hall, C., Capin, P., Solari, E. J., Demchak, A., & Therrien, W. J. (2023). Examining fidelity reporting within studies of foundational reading interventions for elementary students with or at risk for dyslexia. Annals of Dyslexia, 73(2), 288-313. https://doi.org/10.1007/s11881-023-00279-3
De Haan, M. (2021). Supporting struggling adolescent readers through the Response to Intervention (RTI) framework. Australian Journal of Learning Difficulties, 26(1), 47–66. https://doi.org/10.1080/19404158.2020.1870512
Di Pietro, S. V., Willinger, D., Frei, N., Lutz, C., Coraj, S., Schneider, C., ... & Brem, S. (2023). Disentangling influences of dyslexia, development, and reading experience on effective brain connectivity in children. NeuroImage, 268, 119869. https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2023.119869
Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135-168. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143750
Hajovsky, D. B., Maki, K. E., Chesnut, S. R., Barrett, C. A., & Burns, M. K. (2022). Specific learning disability identification in an RtI method: Do measures of cognitive ability matter? Learning Disabilities Research & Practice, 37(4), 280-293. https://doi.org/10.1111/ldrp.12292
Hassan, O. A. (2023). Dyslexia and learning in view of the socio-cultural theory and development psychology. Social Sciences & Humanities Open, 8(1), 100718. http://dx.doi.org/10.1016/j.entcom.2022.100482
Khaleghi, A., Aghaei, Z., & Behnamghader, M. (2022). Developing two game-based interventions for dyslexia therapeutic interventions using gamification and serious games approaches. Entertainment Computing, 42, 100482. http://dx.doi.org/10.1016/j.entcom.2022.100482
Miller, E. K., & Cohen, J. D. (2001). An integrative theory of prefrontal cortex function. Annual Review of Neuroscience, 24, 167-202. https://doi.org/10.1146/annurev.neuro.24.1.167
Malone, S. A., Pritchard, V. E., & Hulme, C. (2022). Domain-specific skills, but not fine-motor or executive function, predict later arithmetic and reading in children. Learning and Individual Differences, 95, 102141. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2022.102141
Nilvius, C., Fälth, L., Selenius, H., & Svensson, I. (2023). Examination of a multitiered RtI-model for identifying and supporting students at risk of reading difficulties in primary schools in Sweden. Scandinavian Journal of Educational Research. https://doi.org/10.1080/00313831.2023.2263469
Ramos-Carrillo, J. M., & Moreno-Perez, F. J. (2023). Detecting reading difficulties in Spanish in older elementary students in the context of the Response to Intervention model. Dyslexia, 29(4), 330-346. https://doi.org/10.1002/dys.1755
راهبردهای شناختی در یادگیری
دوره 14، شماره 26 - شماره پیاپی 26
بهار و تابستان 1405
مرداد 1405