مقایسه اثربخشی روش‌های تدریس همیاری و فراشناخت بر باورهای انگیزشی و یادگیری خودگردان در دانش‌آموزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد تحقیقات آموزشی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

3 دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی روش­های تدریس همیاری و فراشناخت بر باورهای انگیزشی و یادگیری خودگردان در دانش­آموزان پسر دوره دوم متوسطه منطقه لوداب انجام شد.
روش: پژوهش از نوع تمام آزمایشی با طرح پیش­آزمون-پس­آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیة دانش­آموزان پسر دوره دوم متوسطه منطقه لوداب در سال تحصیلی 1399-1398 بودند که از بین آنان تعداد 60 نفر به‌صورت خوشه­ای مرحله­ای انتخاب و به‌صورت گمارش تصادفی در 3 گروه روش تدریس همیاری، روش تدریس فراشناخت و کنترل گمارده شدند (هر گروه 20 نفر). دو گروه آزمایش، آموزش­های مبتنی بر روش­های تدریس همیاری و فراشناخت را توسط یک معلم در 10 جلسه یک‌ساعته به مدت 2 ماه دریافت کردند درحالی‌که آزمودنی­های گروه کنترل آموزش­های مرسوم خود را در کلاس درس دنبال کردند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودگردانی پینتریچ و دیگروت (1990) بود که طی دو مرحله پیش­آزمون و پس­آزمون تکمیل شد.
یافته‌ها: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیری نشان داد که روش‌های مداخله (روش تدریس همیاری و فراشناخت) بر متغیرهای باورهای انگیزشی و یادگیری خودگردان مؤثر بودند (01/0>P). همچنین نتایج مقایسه تأثیر روش‌های تدریس همیاری و فراشناخت بر باورهای انگیزشی و یادگیری خودگردان نشان داد، آموزش روش­های تدریس همیاری و فراشناخت در تأثیرگذاری بر این متغیرها تفاوت معناداری نداشته­ اند.
نتیجه‌گیری: بنابر نتایج به‌دست‌آمده از مطالعه حاضر، می‌توان نتیجه گرفت روش­های تدریس همیاری و فراشناخت می‌تواند باعث بهبود باورهای انگیزشی و یادگیری خودگردان دانش­آموزان شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of the Effectiveness of Cooperative and Metacognition Teaching Methods on Motivational Beliefs and Self-Regulated Learning among Students

نویسندگان [English]

  • Majid Mohebzadeh 1
  • Fariborz Nikdel 2
  • ali taghvaeinei 3
1 Master of Educational Research, Yasouj University, Yasouj, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Yasouj University, Yasouj, Iran
3 Associate Professor, Department of Psychology, Yasouj University, Yasouj, Iran
چکیده [English]

Objective: The aim of this study was to compare the effectiveness of cooperative and metacognition teaching methods on motivational beliefs and self-regulated learning in male high school students in the Lodab region.
Method: The research was quasi-experimental with a pretest-posttest design with a control group. The statistical population of the study included all male students of the second year of high school in the Lodab region in the academic year 1399-1399, from which 60 people were randomly selected and randomly assigned in 3 groups: teaching method of cooperative teaching, metacognition teaching method, and assigned control. (20 people in each group). The two experimental groups received cooperative training based on cooperative teaching method and metacognition teaching method by a teacher in 10 one-hour sessions for 2 months, while the control group received their usual training in the classroom. The research instrument included Pintrich and Digrott (1990) Self-Governance Learning Strategies Questionnaire which was completed in two stages of pre-test and post-test.
Results: The results of the multivariate analysis of covariance showed that intervention methods (cooperative teaching method and metacognition) were effective on the variables of motivational beliefs and self-regulated learning (P <0.01). Also, the results of comparing the effect of cooperative and metacognition teaching methods on motivational beliefs and self-learning showed that cooperative and metacognition teaching methods did not differ significantly in influencing these variables.
Conclusion: It can be concluded that cooperative and metacognition teaching methods can increase the motivational beliefs and self-regulated learning of students.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Metacognitive teaching method
  • cooperative teaching method
  • Motivational Beliefs
  • self-regulated learning
جلالی، سارا، مؤمنی، حسین. (1393). «تأثیر روش تدریس همیاری بر انگیزش و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان پسر در درس مطالعات اجتماعی پایه سوم ابتدایی». نخستین همایش ملی توانمندسازی فردی اجتماعی افراد با نیازهای ویژه، خراسان جنوبی، دوره اول، شماره 1، 25-38.
حسینی‌نسب، سید داوود، رامشه، سید محمدحسین. (1379). «بررسی ارتباط بین مؤلفه‌های یادگیری خود - نظم داده شده با هوش». مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 30(15)، 85-96.
حمزه­ئی، افسانه. (1396). تأثیر یادگیری سیار براساس الگوی طراحی آموزشی گانیه بر انگیزش پیشرفت، راهبردهای خودتنظیمی و یادگیری دانشجویان دختر تکنولوژی آموزشی دانشگاه اراک در نیمسال تحصیلی 96-1395، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اراک، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
رشیدزاده، عبدالله. (1397). تعیین اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری خودگردان-فراشناختی در تعامل با خودپنداره تحصیلی بر مؤلفه­های تاب­آوری، تعلل­ورزی و هیجانات تحصیلی دانش­آموزان، رساله دکتری تخصصی، دانشگاه تبریز.
رسولی، رویا؛ زندوانیان، احمد؛ آروین، فخرالسادات و دهقان، ساناز. (1391). «مقایسه تأثیر روش­های یادگیری مشارکتی و سخنرانی بر تفکر خلاق و پیشرفت تحصیلی درس حرفه‌وفن دانش­آموزان دختر سوم راهنمایی شهر یزد». اندیشه­های نوین تربیتی، 8(4)، 52-29.
شرفی، محمود، داودی، مریم. (1397). «اثربخشی آموزش راهبردهای فراشناخت بر خودراهبری یادگیری و پیشرفت تحصیلی ریاضی و ادبیات فارسی دانش­آموزان مقطع متوسطه اول شهرستان شوش». فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، سال نهم، شماره 4، 170-147.
سیف، علی‌اکبر. (1398). روانشناسی پرورشی نوین، روانشناسی یادگیری و آموزش، تهران. نشر دوران.
صفری، یحیی، محمدجانی، صدیقه. (1390). «کاربرد راهبردهای فراشناخت در تجربه­های دانشجویان و ارتباط آن با سطح پیشرفت تحصیلی آن‌ها». فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، سال 2، شماره 3، 33-46.
صالحی، منیره. (1392). «فراتحلیل یافته‌های مربوط به اثربخشی آموزش‌های فراشناختی بر عملکردهای تحصیلی». دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 1(1)، 75-86.‎
صدرائی، حورا. (1398). بررسی اثربخشی روش تدریس مشارکتی بر اضطراب امتحان، خودکارآمدی و سازگاری تحصیلی دانش­آموزان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه ارومیه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
عطایی­فر، ربابه؛ علی­پور، احمد و پاشایی، لیلا. (1394). «بررسی تأثیر آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر جهت­گیری هدف، اضطراب امتحان و پیشرفت تحصیلی در دانش­آموزان دختر پایه اول دبیرستان». زن و مطالعات خانواده، دوره 7، شماره 27، 159-131.
فولادپنجه، زهرا. (1394). اثربخشی آموزش فراشناخت بر نگرش، پیشرفت و اضطراب ریاضی در دانش‌آموزان ابتدایی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی.
فیروزبخت، سمیرا؛ فولادچنگ، محبوبه و طباطبایی، فاطمه. (1394). «بررسی اثربخشی یادگیری مبتنی بر حل مسئله بر عملکرد تحصیلی، باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خودگردان دانش­آموزان دبیرستان­های دخترانه تیزهوشان». آموزش پژوهی، شماره اول، 1(1)، 98-86.
قمی، مهین؛ مسلمی، زهرا؛ محمدی، سید داوود. (1395). «بررسی رابطه راهبردهای فراشناختی با یادگیری خودراهبر در بین دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی قم». دوماهنامه علمی-پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 9(4)، 259-248.
کاظم­زاده، محمد. (1394). بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری (شناختی و فراشناختی) بر خودتنظیمی یادگیری و خودکارآمدی تحصیلی دانش­آموزان پسر دبیرستانی منطقه 2 تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه قم، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
کریمی مونقی، حسین؛ محمدی، اعظم؛ صالح­مقدم، امیررضا؛ غلامی، حسن؛ کارشکی، حسین؛ زمانیان، نازنین. (1394). «مقایسه تأثیر آموزش به روش یادگیری مشارکتی و سخنرانی بر باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خودتنظیمی». مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، سال چهاردهم، شماره 5، پیاپی 67، 402-393.
محمدی دوست، مهران؛ ربیهاوی، فیصل. (1395). «بررسی اثربخشی روش تدریس همیاری و پرسش و پاسخ در پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان پسر در درس علوم تجربی ششم ابتدایی ناحیه 3 اهواز». سومین همایش ملی راهکارهای توسعه و ترویج علوم تربیتی، روانشناسی، دوره 3، شماره 1، 12-28.
محمدی درویش بقال، ناهید؛ حاتمی، حمیدرضا؛ اسدزاده، حسن؛ احدی، محسن. (1392). «بررسی تأثیر آموزش راهبردهای خودتنظیمی (شناختی و فراشناختی) بر باورهای انگیزشی (انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی، اضطراب آزمون) دانش­آموزان دختر دبیرستانی». فصلنامه روانشناسی تربیتی، شماره 27، سال نهم، 66-49.
معصومی، رقیه. (1393). تأثیر روش تدریس به شیوه حل مسئله بر خودراهبری یادگیری و انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان پایه ششم ابتدایی مرودشت، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی.
مؤمنی، حسین؛ پاکدامن، مجید؛ فاضلی، مینا؛ غلامی، محمد. (1394). «تأثیر روش تدریس همیاری بر انگیزه پیشرفت، خودپنداره و پیشرفت تحصیلی در درس علوم تجربی دانش­آموزان دختر پایه پنجم ابتدایی». دومین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی، دوره 2، شماره 1، 53-68.
نادی، محمدعلی؛ گردان‌شکن، مریم و گل­پرور، محسن. (1390). «تأثیر آموزش تفکر انتقادی، حل مسئله و فراشناخت بر یادگیری خودراهبر در دانشجویان». مجله پژوهش در برنامه­ریزی درسی، سال 8، دوره 2، شماره 1، 19-29.
سماوی، سید عبدالوهاب؛ نجارپوریان، سمانه. (1398). «رابطه علی انگیزش درونی، درگیری تحصیلی و خودنظم‌جویی تحصیلی با عملکرد تحصیلی از طریق یادگیری خود-هدایتی در دانش‌آموزان دبیرستانی شهر بندرعباس». دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 7(12)، 47-68.
نیک­پی، ایرج؛ فرح­بخش، سعید و یوسف­وند، لیلا. (1395). «بررسی تأثیر آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی (شناختی و فراشناختی) بر جهت‌گیری هدف در دانش‌آموزان دختر پایة دوم متوسطة دوم با پیگیری شصت روزه». رویکردهای نوین آموزشی، دانشکدة علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه اصفهان، سال یازدهم، شماره 2، پیاپی 24، 86-71.
یزدیان­پور، ندا؛ یوسفی، علیرضا؛ حقانی، فریبا. (1388). «تأثیر آموزش به روش پروژه­ای و مشارکتی بر پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان دختر سوم تجربی فولادشهر در درس آمار و مدل­سازی». فصلنامۀ دانش و پژوهش در علوم تربیتی برنامه‌ریزی، دوره 23، 85-98.
یوسف‌زاده، محمدرضا. (1398). «رابطه بین خودتنظیمی با میزان یادگیری واقعی دانش‌آموزان دختر سال سوم دوره دوم متوسطه». دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 7(13)، 119-132.‎
یوسف­وند، مهدی؛ علوی، زینب. (1397). «اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر خودکارآمدی خلاق و اشتیاق تحصیلی دانش­آموزان پسر دوره متوسطه». نشریه علمی-پژوهشی آموزش و ارزشیابی، سال یازدهم، شماره 42، 159-143.
Arjanggi, R., & Setiowati, E. A. (2014). “The effectiveness of student team-achievement division to increase self-regulated learning”. In Proceedings of the 8th International Technology, Education and Development Conference (INTED) (pp. 2379-2383).
Azevedo, R., Moos, D. C., Greene, J. A., Winters, F. I., Cromley, J. G. (2008). “Why is externally-facilitated regulated learning more effective than self-regulated learning with hypermedia?”. Educational Technology Research and Development, 56(1), 45-72.
Baars, M., Wijnia, L., Paas, F. (2017). “The association between motivation, affect, and self-regulated learning when solving problems”. Frontiers in psychology, 8, 1346.
Basso, F. P., Abrahão, M. H. M. B. (2018). “Teaching activities that develop learning self-regulation”. Educação e Realidade, 43(2), 495.
Bembenutty, H. (2008). “Self- regulation of learning and academic delay of Gratification: Gender and ethnic difference among college students”. Journal of Advanced Academics, 18(4), 586-616.
Boekaerts, M., Corno, L. (2005). “Self‐regulation in the classroom: A perspective on assessment and intervention”. Applied Psychology, 54(2), 199-231.
Boekaerts, M. (1999). “Self-regulated learning: Where we are today”. International journal of educational research31(6), 445-457.
Breed, B. (2017). “Applying the elements of cooperative learning: reported influence on self directed learning and view of cooperative learning”. Journal of Communication, 7(1), 1-12.
Camahalan, F. M. G. (2006). “Effects of self-regulated learning on mathematics achievement of selected Southeast Asian children”. Journal of Instructional Psychology33(3), 194-205.
De Corte, E., Verschaffel, L., & Masui, C. (2004). “The CLIA-model: A framework for designing powerful learning environments for thinking and problem solving”. European journal of psychology of education, 19(4), 365-384.
Din, N. Haron, SH & Mohd Rashid, R. (2017). Can Self-directed Learning. Available online at. www.sciencedirect.com.
Efklides, A. (2011). “Interactions of metacognition with motivation and affect in self-regulated learning: The MASRL model”. Educational psychologist, 46(1), 6-25.
Fernandez-Rio, J., Cecchini, J. A., Méndez-Gimenez, A., Mendez-Alonso, D., & Prieto, J. A. (2017). “Self-regulation, cooperative learning, and academic self-efficacy: Interactions to prevent school failure”. Frontiers in psychology, 8, 22.
Gourgey, A. E. (2017). “Meta cognition in basic skills instruction”. Instructional science, 26(1), 81-82.
Grunschel, C., Schwinger, M., Steinmayr, R., & Fries, S. (2016). “Effects of using motivational regulation strategies on students' academic procrastination, academic performance, and well-being”. Learning and Individual Differences, 49, 162-170.
Guglielmino, L. M. (2013). The case for promoting self-directed learning in formal educational institutions. SA-eDUC10(2).
Hung, W. (2009). “The 9-step problem design process for problem-based learning: Application of the 3C3R model”. Educational Research Review, 4(2), 118-141.
Kapur, R. (2018). “Factors influencing the students academic performance in secondary schools in India”. Factors Influencing the Student’s Academic Performance in Secondary Schools in India, 1, 25, 1-24.
Klassen, R. M. (2010). “Confidence to manage learning: The self-efficacy for self-regulated learning of early adolescents with learning disabilities”. Learning Disability Quarterly, 33(1), 19-30.
Kolovelonis, A., Goudas, M., Dermitzaki, I. (2011). “The effect of different goals and self-recording on self-regulation of learning a motor skill in a physical education setting”. Learning and Instruction, 21(3), 355-364.
Lazarowitz, R. (2010). “Setting academic achievement and affective outcomes”. Journal of Research in Science Teaching, 31(10), 1121-1131.
Lemos, M. S. (1999). “Students’ goals and self-regulation in the classroom”. International journal of educational research, 31(6), 471-485.
Li, D. (2016). Facilitating Motivation: Implementing Problem-Based Learning into the Science Classroom. Education and Development Master's Theses. Paper 299. State University of New York.
Martin, A. J. (2008). “Enhancing student motivation and engagement: The effects of a multidimensional intervention”. Contemporary educational psychology, 33(2), 239-269.
Nikos, M., & George, P. (2005). Student’s motivational beliefs, self-regulation use, and mathematics achievement. In Proceedings of the 29th Conference of the International Group for the Psychology of Mathematics Education (pp. 10-15).
Nota, L., Soresi, S., & Zimmerman, B. J. (2004). “Self-regulation and academic achievement and resilience: A longitudinal study”. International journal of educational research41(3), 198-215.
Pilegard, C., & Fiorella, L. (2016). “Helping students help themselves: Generative learning strategies improve middle school students' self-regulation in a cognitive tutor”. Computers in Human Behavior, 65, 121-126.
Pintrich, P. R., De Groot, E. V. (1990). “Motivational and self-regulated learning components of classroom academic performance”. Journal of educational psychology, 82(1), 33.
Pintrich, P. R. (1999). “The role of motivation in promoting and sustaining self-regulated learning”. International journal of educational research, 31(6), 459-470.
Pintrich, P. R. (2004). “A conceptual framework for assessing motivation and self-regulated learning in college students”. Educational psychology review, 16(4), 385-407.
Reid, A. J., & Morrison, G. R. (2014). “Generative learning strategy use and self-regulatory prompting in digital text”. Journal of Information Technology Education: Research, 13, 49-72.
Rueda, M. R., Posner, M. I., & Rothbart, M. K. (2005). “The development of executive attention: Contributions to the emergence of self-regulation”. Developmental neuropsychology, 28(2), 573-594.
Shachar, H., & Fischer, S. (2004). “Cooperative learning and the achievement of motivation and perceptions of students in 11th grade chemistry classes”. Learning and Instruction, 14(1), 69-87.
Szczygieł, D.; Buczny, J. and Bazińska, R. (2012). “Emotion regulation and emotional information processing: The moderating effect of emotional awareness”. Personality and Individual differences, 52(3), 433-437.
Tisankov, N. S. (2017). “Students’ motivation in the process of problem-based education in chemistry and environmental sciences”, International Journal of Humanities and Social Science. 2)2(155-166.
Tosun, C., & Senocak, E. (2013). “The effects of problem-based learning on metacognitive awareness and attitudes toward chemistry of prospective teachers with different academic backgrounds”. Australian Journal of Teacher Education, 38(3), 4, 61-73.
Veenman, M. V., & van Hout-Wolters, B. H. A. M. (2003). The assessment of metacognitive skills: What can be learned from multi-method designs?
Williamson, S. N. (2007). “Development of a self-rating scale of self-directed learning”. Nurse researcher, 14(2), 66-83.
Winne, P. H. (2017). “Learning analytics for self-regulated learning”. Handbook of learning analytics, 241-249.
Wolters, C. A., Pintrich, P. R., & Karabenick, S. A. (2005). Assessing academic self-regulated learning. In What do children need to flourish? (pp. 251-270). Springer, Boston, MA.
Wolters, C. A., Shirley, L. Y., & Pintrich, P. R. (1996). “The relation between goal orientation and students' motivational beliefs and self-regulated learning”. Learning and individual differences, 8(3), 211-238.
Zakaria, E., Solfitri, T., Daud, Y., & Abidin, Z. Z. (2013). “Effect of cooperative learning on secondary school students’ mathematics achievement”. Creative education, 4(2), 98-100.
Zimmerman, B. J., & Martinez-Pons, M. (1990). “Student differences in self-regulated learning: Relating grade, sex, and giftedness to self-efficacy and strategy use”. Journal of educational Psychology82(1), 51-59.